chuyển dạ vỡ tử cung

Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng chuyển dạ vỡ tử cung là gì?

Chuyển dạ vỡ tử cung sẽ gây ra nhiều biến chứng cho các chị em phụ nữ, vấn đề này được rất nhiều mẹ bầu quan tâm. Vì vậy, các mẹ bầu cần chuẩn bị những kiến thức thật tốt và cách phòng tránh hiện tượng này.

1. Chuyển dạ vỡ tử cung là gì? Nguyên nhân gây ra do đâu?

Đối với những thai phụ mong muốn sinh thường sau sinh mổ, thì điều họ quan tâm và mang đến nhiều lo lắng nhất là liệu có nguy cơ bị vỡ tử cung trong quá trình chuyển dạ hay không.

Chuyển dạ vỡ tử cung là gì?

Vỡ tử cunglà một trong 5 tai biến sản khoa thường gặp, xảy ra trong quá trình mang thai và chuyển dạ đẻ. Tuy nhiên, tai biến này có thể phòng ngừa nếu các nguyên nhân gây vỡ được phát hiện sớm và xử trí kịp thời, tránh được nguy cơ tử vong cho mẹ và thai nhi.

Chuyển dạ vỡ tử cung là gì?
Chuyển dạ vỡ tử cung là gì?

Nghiên cứu chỉ ra rằng có rất nhiều phụ nữ có thể sinh thường một cách bình thường khoẻ mạnh sau khi đã sinh mổ. Theo số liệu từ Viện Sức khỏe quốc gia Hoa Kỳ, 992-993 trên 1000 người phụ nữ sinh nở bình thường mà không bị tai biến vỡ tử cung.

Hiếm khi xảy ra trường hợp vỡ tử cung hoàn toàn tại vết mổ cũ. Những nếu xảy ra sẽ rất nguy hiểm cho cả mẹ lẫn con và cần phải được can thiệp cấp cứu. Vỡ tử cung là khi tử cung bị xé rách từ niêm mạc qua lớp cơ và lớp phúc mạc, qua độ dày của thành tử cung. Hiện nay đa số các ca sinh mổ là rạch ở đường bikini, vị trí này ít có khi nguy cơ bị vỡ nhất cho các lần mang thai và sinh nở tiếp theo.

Đôi khi vết mổ cũ bị giãn căng quá dẫn tới vết mổ bị hở, điều này được gọi là vỡ tử cung không hoàn toàn, hay vỡ tử cung dưới phúc mạc, hoặc đôi khi chỉ là một vết nứt. Vết nứt chiếm 1% đến 2% ở những sản phụ có 1 vết mổ đường bikini. Những vết nứt này tự lành và không cần can thiệp y tế.

Nguyên nhân nào dẫn đến chuyển dạ vỡ tử cung?

Có rất nhiều nguyên nhân gây ra tai biến vỡ tử cung. Cụ thể như khung xương chậu của người mẹ và thai không tương xứng, khung chậu méo, hẹp, bất thường; tử cung dị dạng, kém phát triển; có sẹo ở tử cung hoặc cũng có thể do cơn co tử cung quá mạnh; đẻ nhiều lần, chất lượng tử cung kém, do sang chấn…

Ngoài ra, nếu thai nhi quá to hoặc thai bị dị dạng cũng có thể dẫn đến nguy cơ người mẹ bị rách tử cung khi sinh nở.

Về phía người mẹ: Khung chậu hẹp, méo mó làm đầu thai nhi không chui lọt để ra ngoài; mẹ có khối u ở đoạn dưới cổ tử cung, ở cổ tử cung, ở đường sinh dục dưới, khối u này chặn đường ra của thai; mẹ đã đẻ nhiều lần nên tử cung mỏng, nhão, các cơn co mạnh gây vỡ, rách lớp cơ đoạn dưới tử cung; mẹ có vết mổ cũ ở tử cung (mổ tử cung lấy thai, mổ cắt bóc khối u ở tử cung) nên vết sẹo tử cung trở thành nơi yếu nhất, cơn co tử cung mạnh có thể làm toác vết mổ, gây vỡ tử cung.

Về phía thai nhi: Thai nhi to quá không chui lọt qua khung chậu, mặc dù khung chậu bình thường; thai nhi dị dạng có đầu to quá mức do não chứa đầy nước nên không qua được khung chậu; thai nằm trong tử cung theo tư thế không bình thường như thai nằm ngang (ngôi ngang), thai không cúi đầu cũng không ngửa mặt (ngôi trán), thai đưa mặt ra trước nhưng cằm lại quay về phía xương cùng của người mẹ (ngôi mặt cằm sau); các tư thế bất thường này làm cho thai không chui qua khung chậu để ra ngoài trong khi các cơn co dồn dập cứ thúc thai nhi xuống gây vỡ tử cung; tử cung có thể bị vỡ khi làm các thủ thuật, kéo thai, xoay thai, cặp và kéo foocxep trong điều kiện không thuận lợi, không đúng quy định.

Triệu chứng của vỡ tử cung

Không thể dự đoán hay chẩn đoán chính xác một sản phụ sẽ bị vỡ tử cung trước khi nó thực sự xảy ra. Vỡ tử cung xảy ra đột ngột trong quá trình chuyển dạ hoặc sinh nở. Một vài nghiên cứu cho thấy rằng việc đo độ dày vết sẹo mổ bằng siêu âm hoặc giám sát chặt chẽ các cơn co khi chuyển dạ có thể giúp ích trong dự đoán vỡ tử cung và ngăn chặn vỡ tử cung xảy ra. Tuy nhiên, vẫn chưa có đủ thông tin, bằng chứng chứng minh rằng những phương pháp này nên được áp dụng rộng rãi.

Triệu chứng của vỡ tử cung
Triệu chứng của vỡ tử cung

Một số triệu chứng đã được xác định, nhưng không phải ca vỡ tử cung nào cũng có các triệu chứng đó. Các dấu hiệu vỡ tử cung một phần hoặc hoàn toàn có thể tồn tại hoặc không tồn tại.

  • Chảy máu âm đạo
  • Đau dữ dội giữa các cơn co
  • Các cơn co chậm lại và dần dần bớt mạnh
  • Đau bụng bất thường
  • Đầu thai nhi di chuyển trở lại vào ống sinh
  • Sưng phồng dưới xương mu (đầu bé đã nhô ra ngoài vết sẹo tử cung)
  • Đau dữ dội tại một vùng hoặc tại vết mổ cũ
  • Nhịp tim của mẹ tăng nhanh, hạ huyết áp
  • Tim thai bất thường, nhịp tim giảm hoặc chậm cũng liên quan đến nguy cơ vỡ tử cung.

Điều quan trọng bạn cần phải biết rằng khi vỡ tử cung, ca chuyển dạ vẫn tiếp tục, nó không làm giảm biên độ co bóp của tử cung

Cho đến hiện tại, các nghiên cứu chỉ ra rằng có thể phát hiện vỡ tử cung bằng cách sử dụng các thiết bị điện tử, hay còn gọi là monitor sản khoa (EFM) do những sản phụ tham gia nghiên cứu được theo dõi thai bằng điện tử. Mặc dù sản phụ sinh thường sau mổ thường được theo dõi qua siêu âm nhưng chưa có nghiên cứu nào chứng minh cách này có thể dự đoán được nguy cơ vỡ tử cung.

Hướng dẫn từ ACOG và SOGC, khuyên sản phụ sinh thường sau mổ nên được theo dõi thai nhi trong quá trình chuyển dạ bằng điện tử.

2. Nguy cơ chuyển dạ vỡ cổ tử cung có nguy hiểm không?

Nguy cơ bị vỡ tử cung do vết mổ cũ ở đường bikini là dưới 1% cho những sản phụ quyết tâm sinh thường sau sinh mổ, tức là chưa tới 5/1000 người.

Nhưng đối với những người chưa từng sinh mổ bao giờ cũng có nguy cơ bị vỡ tử cung, nguyên nhân là do thành tử cung yếu sau nhiều lần mang thai, lạm dụng thuốc kích thích chuyển dạ, đã từng có phẫu thuật tử cung hoặc là sử dụng forcep trong quá trình sinh bé.

Nguy cơ vỡ tử cung giảm cho mỗi lần sinh thường sau mổ thành công tiếp theo

Dữ liệu từ nghiên cứu được thực hiện bởi Mercer, BM, Gilbert, S, Mark B. Landon, MB, đăng trên tạp chí Obstetrics & Gynecology năm 2008 cho thấy nguy cơ vỡ tử cung giảm dần cho mỗi lần sinh thường sau mổ thành công tiếp theo. Nguy cơ vỡ tử cung cụ thể như sau:

Nguy cơ vỡ tử cung cao nhất ở những sản phụ từng có vết mổ dọc thân tử cung

Với những trường hợp bị nhau tiền đạo (bình thường, bánh nhau bám ở vùng đáy hoặc thân tử cung, nhau tiền đạo là khi bánh nhau bám ở đoạn dưới tử cung, che một phần hay che kín cổ tử cung), thai nhi quá lớn, thai nhi nằm ngang trong khung chậu hoặc thai sinh non, thì vết mổ lấy thai sẽ mổ dọc thân tử cung thay vì mổ ở đường bikini.

Nguy cơ vỡ tử cung cao nhất ở những sản phụ từng có vết mổ dọc thân tử cung
Nguy cơ vỡ tử cung cao nhất ở những sản phụ từng có vết mổ dọc thân tử cung

Những trường hợp này vẫn có thể lên kế hoạch sinh thường sau sinh mổ. Tuy nhiên cần xác định vết sẹo mổ dọc đó có bị căng giãn dọc theo tử cung ở thai kỳ hiện tại hay không, rồi mới có thể quyết định sinh thường sau sinh mổ.

Một số sản phụ cũng có vết sẹo mổ hình chữ “T”, “J” hoặc chữ “T” ngược. Tuy nhiên những trường hợp này khá hiếm. Cũng ít có sản phụ có sẹo mổ dọc theo thân trên của tử cung. Đây là những vết rạch do thai nhi ngôi mông hoặc nằm ngang, do sản phụ bị dị tật tử cung hoặc do mổ đẻ trong những trường hợp cực kỳ cấp bách.

Vết sẹo dọc ở phần mỏng và dễ bị tổn thương của tử cung sẽ dễ bị giãn nứt hơn và tăng nguy cơ biến chứng cho sản phụ và em bé. Như vậy những sản phụ từng có sẹo mổ dọc hình chữ “T” hoặc “J” phải đối mặt với nguy cơ vỡ tử cung cao hơn.

Vết sẹo dọc theo thân trên của tử cung có nguy cơ bị vỡ tử cung cao nhất. Trường Cao đẳng Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), Hiệp hội sản phụ khoa Canada (SOGC) đều khuyến cáo sản phụ từng có vết mổ dạng này nên sinh mổ ở lần tiếp theo.

3. Chuyên gia khuyến cáo phòng tai biến sản khoa

Theo Bác sĩ Phạm Phi Long, cách tốt nhất để phòng nguy cơ vỡ tử cung chính là bà bầu cần quản lý, đăng ký quá trình thăm khám, xét nghiệm thai kỳ đầy đủ, đúng lịch với bác sĩ. Những người có sẹo ở tử cung ít nhất phải 3 năm sau mới được có thai.

Những người có tiền sử đẻ khó phải tuyệt đối tuân theo chỉ dẫn của cán bộ y tế, phải đến các cơ sở y tế có trung tâm phẫu thuật để theo dõi và đẻ. Trường hợp có vết mổ đẻ cũ, phải tới nằm viện trước khi chuyển dạ 10 ngày để theo dõi sát sao.

Bên cạnh đó, sản phụ cần đảm bảo chế độ dinh dưỡng đầy đủ cần thiết cho quá trình sinh nở kể cả trong trường hợp bạn sinh thường hay sinh mổ.

Trên đây là những thông tin và kiến thức về hiện tượng chuyển dạ vỡ tử cung, với những điều bổ ích này hi vọng các mẹ bầu sẽ thêm phần yên tâm ơn và vượt cạn thành công. Chúc các mẹ và bé sinh khỏe, mẹ tròn con vuông.

Viết một bình luận